基本介绍
威尔斯语是威尔斯的语言,操威尔斯语的,有六十万人,不到威尔斯总人口的四分之一。象通行于爱尔兰和苏格兰部分地区的盖尔语一样,威尔斯语是凯尔特语族的语言。凯尔特语族,是印欧语系许多语族中的一种。凯尔特的许多部落于公元前五世纪稍后一些时候进入不列颠。几百年后,发生了盎格鲁——撒克逊人入侵,他们把威尔斯人赶到西部。威尔斯人在那里继续保持着本民族的特点,并依然讲他们的凯尔特语。跟英语的区别
威尔斯人把他们的国家叫做Cymru,他们的语言叫做Cymraeg。威尔斯语的字母表中没有j、k、q、x和z这几个字母,同时,有几个辅音的发音和英语不大相同。字母w是元音,发音有如put中的u音,因此有象gwr(人)和bwyd(粮食)这样的词。ch的发音和德语里的sch音相同(例如chwaer:姐妹)。字母f发成v音(nef:天空);f音用ff表示(ceffgl:马)。威尔斯语两个特别的字母是dd和ll,前者的发音有如th的浊音(dydd:日子,天),后者的发音大约等于thl。ll总是出现在许多威尔斯城市名的字头,如Llandudno(兰达诺)、Llangollen(兰戈伦)和Llanfyllin(兰维林)。威尔斯市镇有世界上最别致的名字,例如Betws-y-Coed、Penrhyndeudraeth和Pent-bont-rhyd-y-beddau。
历史缘由
20世纪初,威尔斯有一半的人口将威尔斯语作为日常生活用语。20世纪末时,威尔斯语使用者的比例下降到20%。根据2001年的人口普查,659301人能用说威尔斯语,占威尔斯人口的23%,797,717人对威尔斯语有一定的了解,占威尔斯人口的28%。而电台的威尔斯频道S4C的调查表明,在威尔斯,约有750,000人能说威尔斯语,1,500,000人能听懂威尔斯语。
此外,在英格兰,约133,000人会说威尔斯语,在大伦敦,则约有50,000人会说威尔斯语。威尔斯文学最初期的形式是塔列辛的诗歌,他的诗歌叙述了雷吉德的尤因王及安奈林与高德丁的故事。前者是6世纪的一名君王,生活在今天的苏格兰南部,后者则描述了公元600年凯尔特人和诺森伯兰郡人之间的一场战役。没有人知道这些作品产生于何时,又是在哪个年代以书面的形式流传下来的。在此之前,威尔斯的所有文字都以拉丁语书写。
普遍性
在威尔斯,一家电视台及数家广播台用威尔斯语播出绝大部分的节目,其中有些节目以纯粹的威尔斯语播出。每个星期,每个月份,都有一定数量的威尔斯报刊杂誌出版。每年则涌现出500本左右的威尔斯语书刊。威尔斯语的音乐更是一派欣欣向荣,形势喜人。此外,还有不少的威尔斯语剧团,并且在威尔斯各地都定期举行文艺汇演(eisteddfodau)。
在威尔斯,所有5至16岁的学生都必须将威尔斯语作为第一或第二语言学习。1939年,艾伯里斯特夫(Aberystwyth)建立了第一所以威尔斯语为教学用语的学校。目前,威尔斯境内约有448所国小和53所中学以威尔斯语教学。在伦敦也有一所学校以威尔斯语作为教学用语。威尔斯的大学中,有部分课程以威尔斯语授课。在威尔斯各地,则有不少专为成人设定的威尔斯语课程。
语言特点
子音交替威尔斯语的子音软化交替
例如:
y(冠词) + desg 桌子(阴性名词) > y ddesg
y(冠词) + merch 女孩(阴性名词) > y ferch
威尔斯语的子音鼻音交替
例如:
yn 在 + Cymru 威尔斯 > yng Nghymru
yn 在 + de 南方 > yn ne
威尔斯语的子音气化交替
例如:
ei 她的 + tad 父亲 > ei thad
介词屈折变化
例如:
i 为 + fe 他 > iddo fe
i 为 + hi 她 > iddi hi
i 为 + ni 我们 > inni
i 为 + nhw 他们 > iddyn nhw
VSO(动主宾)语序(仅限于海岛凯尔特语言)
例如:
Roddes i'r arian i ti gynnau.
直译:给予 我 钱 你 刚才
中译:我刚刚才给你钱
同位语产生的属格构建
例如:
beic 脚踏车 + y ferch 女孩 > beic y ferch 女孩的脚踏车
canol 中心 + y dre 城镇 > canol y dre 城镇的中心
两种阴阳性
有定冠词,但没有非定冠词
以20为单位计数
语言起源
威尔斯语祖先
威尔斯人的祖先(凯尔特人的一支)于公元前 500年左右进入英国。公元7世纪盎格鲁-撒克逊人入侵,这支凯尔特人退到威尔斯北部山区。13世纪威尔斯併入英格兰,16世纪后渐受同化。根据1961年调查,本地仅有26%的人口(65.9万人)使用威尔斯语。在阿根廷的巴塔戈尼亚省也有一些威尔斯移民保留自己的语言。
密切相关
威尔斯语是一种与康尔士语和布列塔语密切相关的凯尔特语。我们今天多谈到的威尔斯语是从六世纪的语言传承下来的。最早可追溯到九世纪中期的初期威尔斯语範本如今已鲜少存世。在辛菲尔德的作品中可以看到早至六世纪的古威尔斯语基础,儘管所有的原稿都晚与这个时期。在当中最出名的是用威尔斯语编写的《安奈林之歌》。描写的是英国的一个地区,即现在的苏格兰的南部和英格兰的北部,当时威尔斯语是通用语言。
1200—1600年间的威尔斯语
早期诺曼第时代的威尔斯文学例如远古的传奇故事和诗歌文章等众多作品依然存在,作为永久的记录被一代一代传承下来。对威尔斯诗歌而言这段时期至关重要,整个威尔斯的君王对宫廷诗歌进行慷慨的赞助。
这种诗歌被称为贵族诗歌,旨在讚颂君主和王子,描述他们英勇无敌的军队。卢埃林·阿普·格鲁菲德在十三世纪末战败后,赞助诗人的传统在贵族中继续流行了许多年。其中以哥迪费尔德最为着名。那个时代最负胜名的毫无疑问是戴维德·艾浦·格维利姆,他具有幽默感的诗歌为当时狂暴昏暗的威尔斯文坛吹入了一阵清风。
永恆的主题
爱与自然是戴维德·艾浦·格维利姆笔下永恆的主题,至今他的文章依然受到大众的追捧。今天,他的文章被翻译成了多种文字,流传于世界的各个角落。虽然在这期间威尔斯聚集了大部分讲英语和法语的人,威尔斯语在整箇中世纪依然占据着绝对主力的位置,许多人当时只能听懂威尔斯语。威尔斯许多地区都有方言,比如格温内思郡和格温特郡就有着截然不同的地方语言。
1536年和1542年
《合併法案》
1536年和1542年《合併法案》的通过对威尔斯语的官方使用带来了巨大的变化,直到四百年后的1942年威尔斯语言委员会法案通过,威尔斯语才重新成为官方语言。《合併法案》意图将威尔斯变成英格兰的一部分,因此英语便逐渐成为威尔斯贸易经济和事务管理时的官方语言。之后,虽然威尔斯语没有被明令禁止,但只会使用威尔斯语言的威尔斯人无法在政府机关谋得职位。威尔斯语失去了它往日的地位,并成为了一个日渐衰落的语言。
威尔斯语
威尔斯语版的圣经
要不是都铎王朝时期圣经被译入威尔斯的话,威廉·摩根翻译的圣经1588年出现与威尔斯,推进了威尔斯语的发展步伐。威尔斯是一个有着强烈宗教信仰的民族,宗教信仰在人民生活着扮演着关键性的角色。圣经承认威尔斯语保持为教堂和宗教性的语言。虽然英语在威尔斯是官方语言,但圣经确保了威尔斯语之后长久的发展。
1600-1900年间的威尔斯语
十七世纪晚期到十八世纪早期,许多威尔斯人不再参与教堂活动并加入日益增加的崇拜非国教的队伍中。这种现象在当时整个威尔斯都十分普遍。非国教的礼拜堂成了当时威尔斯人民生活的中心,也成为了威尔斯语言史上一个重要的部分。
这同样是威尔斯文坛上百花齐放的时期,许多重要作品纷纷问世。例如艾利斯所着Gweledigaethau’r Bardd Cwsg以及普力卡的Cannwyll y Cymru。另一部风靡一时的着作是伊万的作品Drych y Prif Oesoedd,勾勒威尔斯的历史轮廓。直到1900年这本书已经再版超过二十次,成为了最畅销的威尔斯语书。
威尔斯语和英语作品的出版行业发展迅猛,使得当时英语和威尔斯语成了人们生活中日益重要的部分。在由格力非斯·琼斯发展的主日学校和其他一些学校极大地推动了文学的发展。越来越多威尔斯人开始尝试阅读圣经和其它宗教卷册。仅在十八世纪就有超过2500册威尔斯语的图书出版发行,这是不断增长的威尔斯语阅读需求所带来的直接影响。
直接影响
十九世纪初期的工业革命为威尔斯语进行了另外一次洗礼。在那个世纪初,80%的威尔斯人讲威尔斯语,但十九世纪中期开始,英语却逐渐变成了威尔斯土地上最主要的语言。这段时期同样见证了大量移民前往威尔斯南方的工业区域,对语言产生了极大的影响。十九世纪末期,威尔斯人口中讲威尔斯语的从以往的80%下降到50%。
威尔斯语的今天
在20世纪初,大约一半以上的威尔斯人口使用威尔斯语。在1911年的普查中显示,使用威尔斯语的人数则超过百万。儘管如此,从那个普查后,使用威尔斯语的人数开始持续下降至今。原因如下:
从乡下到城市寻找工作而造成的人口移动;
英语语言使用者内部移居至城市
持续增长的英语新闻和娱乐节目
宗教的影响日渐衰落,导致了去教堂的人数日益减少,而教堂活动恰恰包含了许多以威尔斯语作为媒介的活动。
複杂的因素影响
受这些複杂的因素影响,许多曾使用威尔斯语的社区受到了严重的语言侵蚀。到1991年,虽然会说威尔斯语的人数仍然多于五十万,但这只占到了总人口数量的18.7%。值得注意的是,从1991年的普查预示了年轻人中威尔斯语使用比重的增加,而这正代表着威尔斯语言光明的未来。
地位
威尔斯语
威尔斯的官方语言是英语和威尔斯语。英语为绝大部分的威尔斯人使用,也是实质上的主要语言。虽然除了年幼的儿童,只有很少的威尔斯人只使用威尔斯语,但名义上威尔斯还是一个双语国家。根据2001年的人口调查,20.5%的人能用威尔斯语对话,更多的人则对威尔斯语略知一二。
1993年颁布的《威尔斯语言法例》及1998年颁布的威尔斯政府法例规定,对威尔斯语和英语应一视同仁。法例还规定,公共机构应计画并实施一套威尔斯语言计画。因此,威尔斯的议会、各地的委员会、警局、消防署、健康部门都应将威尔斯语作为官方语言来使用。(如,校方写给家长的信函、图书馆的资料及委员会的资料)。
在威尔斯,所有的路标都应该同时用威尔斯语和英语书写,而一些在英语和威尔斯语中都存在的地名也套用两种语言分别标出,如:Caerdydd 及 Cardiff。20世纪时,一小群既不说英语也不说威尔斯语的人陆续移民至威尔斯,其中就有人说孟加拉语和广东话。这个现象在威尔斯的城市中几乎绝无仅有。义大利政府主动出资,支持居住在威尔斯的义大利后裔学习义大利语。虽然公共机构能向有特殊需要的人群派发相关小语种的宣传册,这些语言并没有取得正式的地位,在英国的其他地方,情况也大致如此。
语言存活
威尔斯语
威尔斯语在各种不利条件下毅然存活,被视为威尔斯的第八大奇蹟,在众奇蹟中最令人叹为观止。七世纪时,一位威尔斯的主教在赛文河畔听到一位英格兰人的说话声,这声音使他顿时被不祥的阴影笼罩。于是他便记录下了这次忐忑不安的经历:对岸那口音奇怪的男人啊,他和他的人们将占据这片土地,成为这片土地的主人。主教的预言并不準确,自从在威尔斯边境听到奇怪的萨克逊语起,悠悠十二个世纪过去了。
虽然其间威尔斯语时时濒临灭亡的危险,但古老的威尔斯语却仍拥有顽强的生命力,生存至今。这门本土语言的存活是威尔斯名副其实的奇蹟之一,与威尔斯的自然风光和人文景观相比,更另人讚不绝口,和威尔斯的七大奇观相较,也更胜出一筹。
从英格兰西部进入威尔斯的游客往往会诧异不已,毫无準备地,他们便发现自己身处的地区不仅方言难以理解,连语言本身也改头换面了。路标上写有Croeso I Gymru(衬以红色巨龙,古威尔斯的标誌)。
这些用欧洲最古老土语写成的文字意在告知人们,他们正在进入一片新的领土,一片居住着另一个民族的领土。习惯了诸如Pontcysyllte、Pen y Mynydd 、或Glynceiriog等名字后,乐于在语言中发现乐趣的人们不妨绕点远路,经过安格尔西岛前往爱尔兰,参观一块位于一个小村庄的火车站牌。虽然这个车站早已关闭,但还是有无数人用相机拍下了这块站牌:
格温内思郡的议会规定,威尔斯语为内部交流的用语,甚至在一切职位上都僱佣或优先考虑会说威尔斯语的人员。因为在格温内思郡,3/4的居民都说威尔斯语,其中部分人说威尔斯语时更轻鬆自在。同时,在格温内思郡,100%的居民都说英语也是一个不争的事实。对只会说英语的人士而言,哪怕是清洁工人或会计等对语言技能无特殊要求的工作,他们也只能吃闭门羹。
在威尔斯,10%人口居住的地区通行威尔斯语,在大部分的乡村地区,英语占据着主导地位。威尔斯语的普及在这些地区中又面临着另一种困境。威尔斯70%的人口居住在威尔斯南部,其中1/5的人能说威尔斯语,但实际上,真正说威尔斯语的人还不到1/5。98%的人都用英语交流。(在剩下的2%的人口中,约一半的人说孟买语等非威尔斯语)但《威尔斯语言法例》规定,必须教授所有的儿童威尔斯语,直到他们年满16周岁。
日常用语
| English | Cymraeg (Welsh) |
|---|---|
| Welcome | Croeso, Croeso cynnes iawn |
Hello | Helô/Hylô/Shwmae/ S'mae |
How are you?I'm fine, thanks. And you? | Shwmae? Sut mae? (inf) Sut ydych chi? (frm), Ti'n iawn? |
Da iawn, diolch. A tithau? | |
Long time no see | Dw i heb dy weld ti ers talwn!Dw i ddim wedi dy weld ti ers sbel |
What's your name?My name is ... | Be(th) ydy dy enw di? |
... dwi/... ydw i | |
Where are you from?I'm from ... | O ble wyt ti'n dod? |
Dw i'n dod o ... | |
Pleased to meet you | Mae'n dda gen i gwrdd â chi/Neis cwrdd â chi(frm) |
Good morning | Bore da |
Good afternoon | P'nawn da, Prynhawn da |
Good evening | Noswaith dda |
Good night | Nos da |
Goodbye | Hwyl, Hwyl fawr, Hwyl nawr, Hywl am y troPob hwyl, Tara, Da boch chi |
Good luck | Pob lwc! |
Cheers/Good health! | Iechyd da! |
Bon appetit | Mwynhewch eich bwyd! |
Bon voyage | Siwrne dda!(Good journey) Siwrne saff! |
I don't understand | Dw i ddim yn deall |
Please speak more slowly | Siaradwch yn arafach, os gwelwch yn dda |
Please say that again | Dywedwch hynny unwaith eto, os gwelwch yn dda |
Please write it down | Wnewch chi ysgrifennu hynna, os gwelwch yn dda? |
Do you speak Welsh?Yes, a little | (Wyt) ti'n siarad Cymraeg? |
Ydw, tipyn bach | |
How do you say ...in Welsh? | Beth ydy'r Cymraeg am ... ?Beth ydy ... yn Gymraeg? |
Excuse me | Esgusodwch fi(frm) Esgusoda fi |
How much is this? | Faint yw hwn |
Sorry | Mae'n ddrwg 'da fi/gen i, Sori |
Thank youResponse | Diolch/Diolch yn fawrDiolch yn fawr iawn / Diolch o galon |
Croeso / Iawn | |
Where's the toilet? | Ble mae'r toiled / lle chwech / tŷ bach? |
This gentleman/ladywill pay for everything | Bydd y dyn hwn yn talu am bopeth |
Would you like todance with me? | Dach chi eisiau dawnsio (h)efo fi? |
I love you | Dw i'n dy garu di / Rwy'n dy garu di |
Get well soon | Brysiwch wella!Gwellhad buan! |
Leave me alone! | Gad lonydd i fi! |
Help!Fire!Stop! | Helpa fi! Helpwch fi!Tân!Aros! Arhoswch! |
Call the police! | Galw'r heddlu! |
Merry Christmasand Happy New Year | Nadolig llawen a blwyddyn newydd dda |
Happy Easter | Pasg Hapus |
Happy Birthday | Penblwydd Hapus |
One languageis never enough | Annigonol ydy un iaith/Dyw un iaith byth yn ddigon |
My hovercraftis full of eelsWhat!?Why this phrase? | Mae fy hofrenfad yn llawn llyswennod |
歌曲
整个夜晚《整个夜晚》(威尔斯语:Ar hyd y nos ;英语:All through the night)是威尔斯人最喜欢的一首抒发自己爱意的民歌。
威尔斯语原文:Ar hyd y nos(歌名)
Holl amrantau'r sêr ddywedant,
Ar hyd y nos,'Dyma'r ffordd i fro gogoniant,Ar hyd y nos.Golau arall yw tywyllwch,I arddangos gwir brydferthwchTeulu'r nefoedd mewn tawelwch,Ar hyd y nos.
O mor siriol gwena seren,Ar hyd y nos,I oleuo'i chwaer ddaearen,Ar hyd y nos.Nos yw henaint pan ddaw cystudd,Ond i harddu dyn a'i hwyr dydd,Rhown ein goleu gwan i'n gilydd,Ar hyd y nos.
英文译文 :All through the night (歌名)
All the star's eyelids say,
All through the night,This is the way to the valley of glory,All through the night.Any other light is darkness,To exhibit true beauty,The Heavenly family in peace,All through the night.
O how cheerful smiles the star,All through the night,To light its earthly sister,All through the night.Old age is night when affliction comes,But to beautify man in his late days,We'll put our weak light together,All through the night.
时间用语
| English | Welsh (Cymraeg) |
|---|---|
| What time is it? | Faint o'r gloch ydi hi?Faint o'r gloch yw hi? |
It's one o'clock | Mae hi'n un o'r gloch |
It's quarter past one | Mae hi'n chwarter wedi un |
It's half past one | Mae hi'n hanner awr wedi un |
It's quarter to two | Mae hi'n chwarter i ddau |
It's two o'clock | Mae hi'n ddau o'r gloch |
It's quarter past two | Mae hi'n chwarter wedi ddau |
It's half past two | Mae hi'n hanner awr wedi ddau |
It's quarter to three | Mae hi'n chwarter i dri |
It's three o'clock | Mae hi'n dri o'r gloch |
It's quarter past three | Mae hi'n chwarter wedi dri |
It's half past three | Mae hi'n hanner awr wedi dri |
It's quarter to four | Mae hi'n chwarter i bedwar |
It's four o'clock | Mae hi'n bedwar o'r gloch |
It's quarter past four | Mae hi'n chwarter wedi bedwar |
It's half past four | Mae hi'n hanner awr wedi bedwar |
It's quarter to five | Mae hi'n chwarter i bump |
It's five o'clock | Mae hi'n bump o'r gloch |
It's quarter past five | Mae hi'n chwarter wedi bump |
It's half past five | Mae hi'n hanner awr wedi bump |
It's quarter to six | Mae hi'n chwarter i chwech |
It's six o'clock | Mae hi'n chwech o'r gloch |
It's quarter past six | Mae hi'n chwarter wedi chwech |
It's half past six | Mae hi'n hanner awr wedi chwech |
It's quarter to seven | Mae hi'n chwarter i saith |
It's seven o'clock | Mae hi'n saith o'r gloch |
It's quarter past seven | Mae hi'n chwarter wedi saith |
It's half past seven | Mae hi'n hanner awr wedi saith |
It's quarter to eight | Mae hi'n chwarter i wyth |
It's eight o'clock | Mae hi'n wyth o'r gloch |
It's quarter past eight | Mae hi'n chwarter wedi wyth |
It's half past eight | Mae hi'n hanner awr wedi wyth |
It's quarter to nine | Mae hi'n chwarter i naw |
It's nine o'clock | Mae hi'n naw o'r gloch |
It's quarter past nine | Mae hi'n chwarter wedi naw |
It's half past nine | Mae hi'n hanner awr wedi naw |
It's quarter to ten | Mae hi'n chwarter i ddeg |
It's ten o'clock | Mae hi'n ddeg o'r gloch |
It's quarter past ten | Mae hi'n chwarter wedi ddeg |
It's half past ten | Mae hi'n hanner awr wedi ddeg |
It's quarter to eleven | Mae hi'n chwarter i un ar ddeg |
It's eleven o'clock | Mae hi'n un ar ddeg o'r gloch |
It's quarter past eleven | Mae hi'n chwarter wedi un ar ddeg |
It's half past eleven | Mae hi'n hanner awr wedi un ar ddeg |
It's quarter to twelve | Mae hi'n chwarter i ddeuddeg |
It's twelve o'clock | Mae hi'n ddeuddeg o'r gloch |
It's quarter past twelve | Mae hi'n chwarter wedi ddeuddeg |
It's half past twelve | Mae hi'n hanner awr wedi ddeuddeg |
It's quarter to one | Mae hi'n chwarter i un |
it's midnight | Mae hi'n hanner nos |
it's midday | Mae hi'n hanner dydd |
in the morning | yn y bore |
in the afternoon | yn y prynhawn |
in the evening | yn y nos |
辞彙
数词| 数字 | 威尔斯语 |
|---|---|
| 0 | sero/dim |
1 | un |
2 | dau (m) dwy (f) |
3 | tri (m) tair (f) |
4 | pedwar (m) pedair (f) |
5 | pum(p) |
6 | chwe(ch) |
7 | saith |
8 | wyth |
9 | naw |
10 | deg |
11 | unarddegun deg un |
12 | deuddegun deg dau |
13 | tri ar ddegun deg tri |
14 | pedwar ar ddegun deg pedwar |
15 | pymthegun deg pump |
16 | un ar bymthegun deg chwech |
17 | dau ar bymthegun deg saith |
18 | deunawun deg wyth |
19 | pedwar ar bymthegun deg nau |
20 | ugaindau ddeg |
21 | un ar hugaindau ddeg un |
22 | dau ar hugaindau ddeg dau |
23 | tri ar hugaindau ddeg tri |
24 | pedwar ar hugaindau ddeg pedwar |
25 | pump ar hugaindau ddeg pump |
26 | chwech ar hugaindau ddeg chwech |
27 | saith ar hugaindau ddeg pedwar |
28 | wyth ar hugaindau ddeg wyth |
29 | naw ar hugaindau ddeg naw |
30 | deg ar hugaintri deg |
31 | unarddeg ar hugaintri deg un |
32 | deuddeg ar hugaintri deg dau |
33 | tri ar ddeg ar hugaintri deg tri |
34 | pedwar deg ar hugaintri deg pedwar |
35 | pymtheg ar hugaintri deg pump |
36 | un ar bymtheg ar hugaintri deg chwech |
37 | dau ar bymtheg ar hugaintri deg saith |
38 | daunaw ar hugaintri deg wyth |
39 | pewdar ar bymtheg ar hugaintri deg |
40 | deugainpedwar deg |
50 | hanner cantpum deg |
60 | trigainchwe deg |
70 | deg a thrigainsaith deg |
80 | pedwar ugainwyth deg |
90 | deg a phedwar ugainnaw deg |
100 | cant |
1000 | mil |
国际音标
威尔斯语国际音标
辅音
b (bach/cwbl/mab)
d (dydd/cadw/tad)
dʲ~dʑ (joio/garej/diengyd)
ð (ddoe/deuddeg/bedd)
f (ffenest/ei phen/cyffo/corff)
g (glân/cegin/cig)
h (haul/gwahanol)
i̯ (iaith/geiriadur)
k (cig/acw/ac)
l (leicio/alban/bol)
ɬ (llyfr/cyllell)
m (mab/cymaint/dim)
mʱ (fy mhen/ym Mhen-y-bont)
n (nerth/anadlu/gwyn)
nʱ (fy nhad/yn Nhywyn)
ŋ (fy ngwely/trengi/rhwng)
ŋʱ (fy nghŵn/yng Nghymru)
p (pen/copa/map)
r (radio/garw/dŵr)
rʱ (rhestr/anrheg)
s (saesnes/swsus)
sʲ~ɕ (siarad/siop/brwsh)
t (tmatws/at)
tsʲ~tɕ/ts (tsieini/wats)
θ (thus/athro/peth)
v (faint/afal/arf)
u̯ (wedyn/ei wraig/gwlân)
x (chwaer/tuchan/bwlch)
元音
a/â [a]~[aː]
i/î [i]~[iː]
w/ŵ [ʊ]~[uː]
e/ê/è [ɛ]~[æ]~[eː]
o/ò [ɔ]~[oː]
u/û [ɨ]~[ɪ]~[iː]
y/ỳ [ə]~[ɨ]
双元音
ai/au/ae [ai̯]~[aɨ̯]~[aːi̯]
aw [au̯]
ew [ɛu̯]~[æu̯]~[i̯u]
ei/eu [ɛi̯]~[ɛɨ̯]~[æi̯]~[æɨ̯]
yw [əu̯]~[ɨu̯]
iw/uw/yw [iu̯]~[ɪʊ̯]~[ɨu̯]
oi/oe [ɔi̯]~[ɔɨ̯]~[œ]
wy/ŵy [ʊɨ̯]~[ʊi̯]
















